sobota, 24 czerwca 2017 r.

Magazyn/燤agazyn 1/1999 Bez bata

Magazyn 1/1999 Bez bata

BEZ BATA



Monty Roberts jest w艂a艣cicielem gospodarstwa Flag Is Up Farms w Solvang, w stanie California w USA. 艢wiatowy rozg艂os zawdzi臋cza swojej metodzie uje偶d偶ania koni bez u偶ycia przemocy. W 1989 roku Jej Wysoko艣膰 Kr贸lowa El偶bieta II, wielka mi艂o艣niczka koni, go艣ci艂a go na zamku w Windsorze.

Monty Roberts porozumiewa si臋 ze zwierz臋tami bez s艂贸w (nazywa swoj膮 metod臋 ,,join-up" - czyli ,,przy艂膮czanie si臋"). W ci膮gu trzydziestu minut potrafi sprawi膰, 偶e surowy ko艅 zaakceptuje siod艂o i je藕d藕ca.
Przedstawiamy Pa艅stwu jego pogl膮d na kwesti臋 u偶ywania bata w wy艣cigach konnych. Roberts twierdzi - ,,Oszcz臋dza膰 bat i przegra膰 gonitw臋? Nonsens! Zakaz u偶ywania bata przyci膮gn膮艂by wi臋ksz膮 publiczno艣膰, a najlepsze konie i tak by wygrywa艂y. Konie wy艣cigowe uwielbiaj膮 biega膰, wi臋c po co zadawa膰 im b贸l?"


Rozpoczynaj膮c rozwa偶ania na temat bata w wy艣cigach konnych, czuj臋, 偶e ka偶dy koniarz zacz膮艂by j膮 w ten spos贸b: ,,Nie wa偶ne czy m贸wimy o wy艣cigach, czy o innej dyscyplinie - bat pozostanie batem". Equus - zwierz臋, kt贸re w sytuacji zagro偶enia reaguje ucieczk膮, istnieje od oko艂o 50 milion贸w lat, za艣 rodzaj ludzki - zaledwie 800 000 lat. Musimy si臋 pogodzi膰 z tym, 偶e konie przez ponad 49 milion贸w lat 艣wietnie sobie radzi艂y bez ludzi. U偶ywanie okre艣lenia ,,trudny ko艅" przez gatunek tak m艂ody zakrawa chyba na zuchwa艂o艣膰. Fakt, 偶e ko艅 w obliczu zagro偶enia ratuje si臋 ucieczk膮 zosta艂 naukowo stwierdzony. Gatunek ten, jak wszystkie inne, ma tylko dwa cele: reprodukcj臋 i zachowanie 偶ycia. Jednak podczas wy艣cigu konie rzadko my艣l膮 o reprodukcji. Mamy w贸wczas do czynienia ze zwierz臋ciem znajduj膮cym si臋 w skrajnych i przera偶aj膮cych je warunkach.

Zak艂adamy wi臋c, 偶e my艣li wy艂膮cznie o tym, by si臋 ratowa膰. Wnioskujemy z tego, 偶e najlepiej jest uderzy膰 je batem, zadaj膮c b贸l, a bodziec ten ma rzekomo zmusi膰 konia do jeszcze szybszego biegu. Wed艂ug mnie takie post臋powanie jest nie tylko niehumanitarne, lecz r贸wnie偶 nieuzasadnione, poniewa偶 nie zawsze wywo艂uje po偶膮dany skutek. Konie nie zawsze uciekaj膮 przed b贸lem, a w dodatku, podobnie jak dzieci, kt贸re ch臋tnie gryz膮 sk贸rk臋 chleba kiedy wyrzynaj膮 si臋 im sta艂e z臋by, reaguj膮 odruchowo, prze艂amuj膮c op贸r si艂膮. Pierwsze kilka uderze艅 bata w czasie gonitwy mo偶e przynie艣膰 zaplanowany efekt, ale po up艂ywie kr贸tkiego czasu ko艅 zacznie si臋 opiera膰 uderzeniom i kiedy poczuje b贸l zwolni.

Cz臋sto s艂yszymy opini臋, 偶e trzeba je藕dzi膰 z batem dla bezpiecze艅stwa, lecz jak偶e dalece mija si臋 ona z prawd膮! O wiele wi臋cej wypadk贸w spowodowanych jest przecie偶 u偶yciem bata ni偶 jego brakiem. Je偶eli d偶okej twierdzi, 偶e bat jest mu potrzebny do prowadzenia konia, czemu si臋 nie zdecyduje na bat g膮bczasty (tzw. nurf - uderzenie takim batem nie wywo艂uje b贸lu)?

Trevorem Denman, prezenter wy艣cigowy w Santa Anita uwa偶a, 偶e przy ka偶dej dyskwalifikacji gazety powinny pisa膰 ...,,ko艅 ucieka艂 od bata, wskutek czego przeszkodzi艂 innemu koniowi i zosta艂 zdyskwalifikowany". Sugeruje wi臋c, 偶e bardzo du偶y procent crossing贸w jest spowodowany u偶yciem bata. Gdyby robi膮cy zak艂ady to zrozumieli, nie wymagaliby, od d偶okeja u偶ywania bata na dow贸d aktywnego d膮偶enia do zwyci臋stwa.

Opr贸cz pytania czy stosowanie bata jest efektywne czy nie, zorientujmy si臋, jak to zagadnienie traktuje reszta 艣wiata. W gruncie rzeczy wszystkie pa艅stwa odgrywaj膮ce powa偶n膮 rol臋 w hodowli i wy艣cigach zdaj膮 si臋 zmierza膰 ku wyeliminowaniu bata z u偶ycia. W Wielkiej Brytanii ograniczono stosowanie bata do pi臋ciu uderze艅, w Szwecji za艣 wprowadzono jeszcze wi臋cej obostrze艅 - o ile si臋 nie myl臋, mo偶na wymierzy膰 uderzenie batem tylko po 艂opatce. W Niemczech, co ciekawe, wszyscy startuj膮cy na dwulatkach u偶ywaj膮 mi臋kkiego g膮bczastego bata, kt贸ry wydaje si臋 d偶okejowi, kiedy opuszcza pok贸j wagowy. Jedynie Stany Zjednoczone s膮 krajem, kt贸ry nie podj膮艂 偶adnych dzia艂a艅 w kierunku uregulowania tej, tak szeroko ostatnimi czasy dyskutowanej sprawy.

Trzeci aspekt, prawdopodobnie najwa偶niejszy, to opinia publiczna. Trzeba sobie zda膰 spraw臋, 偶e du偶y procent potencjalnych bywalc贸w wy艣cig贸w uwa偶a stosowanie bata za wielkie z艂o i dlatego nie akceptuje naszego sportu. A gdyby艣my mieli wy艣cigi bez bata? Wtedy te偶 kto艣 by wygrywa艂, kto艣 by艂by ostatni i kto艣 na 艣rodkowych pozycjach, podobnie jak teraz. Z punktu widzenia sprawdzenia wrodzonych predyspozycji do biegania, woleliby艣my przecie偶, aby wygrywaj膮cy ko艅 kierowa艂 si臋 naturalnym pragnieniem zwyci臋stwa, a nie tylko ucieka艂 przed b贸lem. Uwa偶am, 偶e liczba bywalc贸w wy艣cig贸w znacznie by wzros艂a, gdyby艣my wprowadzili promocyjny program gonitw bez bata. My, ludzie wy艣cig贸w, cz臋sto mawiamy, 偶e dajemy koniowi mo偶liwo艣膰 robienia tego, co najbardziej kocha - biegania. Wierz臋, 偶e to prawda. Ale je偶eli ko艅 rzeczywi艣cie uwielbia biega膰, czy musimy go do tego zmusza膰 przy pomocy bata? S膮dz臋, 偶e nie. Moim zdaniem, najlepsi d偶okeje nadal b臋d膮 wygrywa膰. Co wi臋cej, na pierwszy plan wysun膮 si臋 w贸wczas ich prawdziwie mistrzowskie umiej臋tno艣ci. Wierz臋 r贸wnie偶, 偶e d艂ugie baty u偶ywane przy wej艣ciu do maszyny startowej powoduj膮 wi臋cej z艂ego ni偶 dobrego. Po艣wi臋ci艂em w swoim 偶yciu mn贸stwo czasu na badanie zachowania koni w maszynie startowej i 偶ywi臋 niez艂omne przekonanie, 偶e wyeliminowanie bata znacznie u艂atwi艂oby 偶ycie pracownikom obs艂ugi startowej. Na 偶yczenie m贸g艂bym to udowodni膰 w praktyce.

Ludzie kochaj膮 zwierz臋ta i podobno jeste艣my gatunkiem rozumnym. Czy nie nadszed艂 wi臋c czas, aby zacz膮膰 zmienia膰 niekt贸re z naszych barbarzy艅skich zachowa艅? Zaprzestali艣my ch艂ostania wi臋藕ni贸w i bicia dzieci. Chyba najwy偶sza pora, aby zaprzesta膰 bicia koni - zwierz膮t uciekaj膮cych, kt贸re nie chc膮 nikomu wyrz膮dza膰 krzywdy? Chcia艂bym zmieni膰 艣wiat na lepszy - dla ludzi i dla koni. Wy艣cigi mog膮 i powinny wprowadzi膰 sport je藕dziecki na drog臋 ludzkiego traktowania zwierz膮t.


Na podstawie artyku艂u
Monty Roberts'a w ,,Pacemaker & Thoroughbred Breeders"
t艂umaczenie: Ewa Nogacka
opracowanie: Pawe艂 Goc艂owski