sobota, 24 czerwca 2017 r.

Magazyn/燤agazyn 1/1998 Konie Windsor贸w

Magazyn 1/1998 Konie Windsor贸w


Jacek 艁ojek


KR脫LEWSKA HODOWLA



Kr贸lowa Wiktoria

 

 

 

Kr贸lowa Wiktoria sportretowana przez Orsay'a w 1849 roku, w wieku oko艂o 30 lat


Wy艣cigi konne okre艣la si臋 jako ,,sport kr贸l贸w" ju偶 od czas贸w pierwszych kr贸l贸w z dynastii Stuart贸w czyli od XVII wieku. Jednak kr贸lowie angielscy anga偶owali si臋 nie tylko w wy艣cigi ale i hodowl臋 koni pe艂nej krwi. Do czas贸w kr贸lowej Wiktorii stadnina kr贸lewska mie艣ci艂a si臋 w Hampton Court niedaleko Londynu.


Kr贸lowa Wiktoria (praprababka El偶biety II), matka za艂o偶yciela panuj膮cej obecnie dynastii Windsor贸w - Edwarda VII, nie znajdowa艂a przyjemno艣ci w wy艣cigach. Wkr贸tce po wst膮pieniu na tron podj臋艂a trudn膮 do dzi艣 do zrozumienia decyzj臋 o zlicytowaniu koni kr贸lewskiej stadniny w Hampton Court, kt贸rej padoki wydzier偶awiono. The Colonel - zwyci臋zca St. Leger z 1828 roku, 4 inne ogiery oraz 43 matki stadne z kt贸rych jedn膮 by艂a dwukrotna zwyci臋偶czyni Doncaster Cup i Goodwood Cup - Fleur de Lis zosta艂y sprzedane do Francji. Sprzeda偶 dokonana zosta艂a przez firm臋 Tattersall's 25 pa藕dziernika 1837 roku i spowodowa艂a wrzaw臋 w Parlamencie i w prasie. 79 koni, w tym 5 ogier贸w zosta艂o sprzedanych za skromn膮 sum臋 15.704 gwinei, za艣 jedna z najlepszych matek w histori hodowli koni pe艂nej krwi - Pocahontas kosztowa艂a jedynie 62 gwinee. By膰 mo偶e nie bez znaczenia dla oboj臋tno艣ci kr贸lowej Wiktorii wobec spraw wy艣cig贸w i hodowli by艂 fakt, 偶e jej za偶y艂y doradca a zarazem premier rz膮du Lord Melbourne by艂 zawzi臋tym wrogiem Lorda Egremonta, czo艂owego hodowcy i w艂a艣ciciela koni pe艂nej krwi 贸wczesnej doby. We wczesnych latach 50-tych XIX wieku Wiktoria wystawi艂a na licytacj臋 Old Palace w Newmarket, kt贸rego historia si臋ga czas贸w Karola II, za艂o偶yciela angielskich wy艣cig贸w.


W 1851 roku, ksi膮偶臋 ma艂偶onek, Albert Sachsen - Coburg - Gotha nam贸wi艂 jednak kr贸low膮 Wiktori臋 do wznowienia hodowli. Nabyli wtedy do Hampton Court dobre klacze. Ca艂y przych贸wek roczniak贸w stadniny sprzedawano na regularnie urz膮dzanych aukcjach. W 1858 roku kr贸lewskie roczniaki uzyska艂y 艣redni膮 cen臋 250 funt贸w, co by艂o cen膮 do艣膰 wysok膮. W 1862 roku, przy 艣redniej za konia oko艂o 10 funt贸w wy偶szej, najta艅sz膮 cen臋 - 37 gwinei uzyskano za roczniaka po Newminster. Okaza膰 si臋 mia艂 nim Cambuscan, niepobity dwulatkiem a w wieku 3 i 4 lat zwyci臋zca 7 innych wy艣cig贸w. By艂 ojcem zwyci臋zcy gonitwy 2000 Gwinei Camballo. Jego matka Little Lady by艂a c贸rk膮 klaczy Volley, matki stadnej z Hampton Court, pe艂nej siostry s艂ynnego Voltigeura. Cambuscan zosta艂 wyeksportowany na W臋gry za 5.500 gwinei. Pozostawi艂 tam s艂ynn膮 Kincsem, kt贸ra po wspania艂ej karierze torowej (54 zwyci臋stwa w 5 krajach) za艂o偶y艂a siln膮 rodzin臋 w hodowli swojego kraju. Krew Kincsem rozpowszechniona by艂a tak偶e w hodowli polskiej. Prawnuczk膮 Kincsem by艂a Tempete. Sporo krwi Kincsem dosta艂o si臋 do Polski wraz z ko艅mi z Austro - W臋gier sprowadzonymi po I Wojnie 艢wiatowej (np. Habe). Od Kincsem pochodz膮 derbi艣ci Fala II, Bejrut, Impet II. R贸d Cambuscan - Salisbury poprzez potomstwo Sac-a-Papier (Oszczep, Mo艣ci Ksi膮偶臋, jego syn Wite藕) odegra艂 znacz膮c膮 rol臋 w Polskiej hodowli. Przed II Wojn膮 艢wiatow膮 z tej linii pochodzili tacy zwyci臋zcy wy艣cig贸w klasycznych, jak: Fala II (Derby, Oaks, Rulera), Fergana (St. Leger, Produce), Eskorta II (Produce), Ile de France (Oaks), Elma II (Rulera).


Kr贸lowa El偶bieta II (jeszcze jako ksi臋偶niczka). Przypuszcza si臋, 偶e oko艂o 1862 roku w Hampton Court by艂o ju偶 ponad 100 klaczy. Inn膮 z zas艂u偶onych matek kr贸lewskiej stadniny by艂a Eulogy, p贸艂siostra Voltigeura, kt贸ra w 1854 roku da艂a zwyci臋偶czyni臋 gonitwy 2000 Gwinei i St. Leger Imperieuse sprzedan膮 za zaledwie 460 gwinei. Imperieuse by艂a babk膮 zwyci臋偶czyni Oaks z 1876 roku Enguerrande. Doskona艂ym rokiem dla hodowli kr贸lewskiej okaza艂 si臋 rok 1890. Z pi臋ciu rozgrywanych gonitw klasycznych, cztery wygra艂y konie z Hampton Court lub ich potomkowie: Sainfoin (Derby, sprzedany za 550 gwinei), Memoir (Oaks i St. Leger) i Surefoot (2000 Gwinei) wnuk Miss Foote, kr贸lewskiej klaczy. Przy omawianiu sukces贸w koni wyhodowanych w Hampton Court ograniczam si臋 do zwyci臋zc贸w gonitw klasycznych. Koniecznie te偶 trzeba wymieni膰 s艂awn膮 matk臋 stadn膮 hodowli kr贸lowej Wiktorii, Maid Marian urodzon膮 w 1886 roku. By艂a ona matk膮 Memoir, jej pe艂nej siostry La Fleche (wygra艂a m.in. 1000 Gwinei, Oaks, St. Leger, Ascot Gold Cup; w stadzie da艂a John o'Gaunt - ojca Swynforda) a tak偶e ogiera Polymelus, ojca Phalarisa. Przy sprzeda偶y w 1890 roku La Fleche uzyska艂a cen臋 5.500 gwinei, najwy偶sz膮 jak膮 do tego czasu uzyskano za roczniaka.


Tak wi臋c, dwaj za艂o偶yciele silnych linii, Phalaris i Hyperion mia艂y w swoich rodowodach przodk贸w hodowli stadnin kr贸lewskich. Dziadkiem w linii matczynej Phalarisa by艂 Sainfoin, za艣 babk膮 po stronie ojcowskiej Maid Marian. Jego lini臋 kontynuuj膮 dwaj bracia Fairway i Pharos od Scapa Flow, kt贸rej babk膮 po stronie matczynej by艂a Love Wisley, pochodz膮ca od klaczy Flight z hodowli kr贸lewskiej.


Linia Hyperiona wywodzi si臋 od ogiera Lord Clifden, kt贸rego matk膮 by艂a c贸rka kr贸lewskiej klaczy Volley (siostry Voltigeura). Wp艂yw koni hodowli kr贸lewskiej zaznacza si臋 tak偶e poprzez Cyllene, ojca trzech derbist贸w a przede wszystkim Polymelus'a ojca Phalarisa, kt贸rego drug膮 i trzeci膮 matk膮 by艂y Distant Shore i Land's End hodowli Hampton Court.


B臋d膮c u szczytu powodzenia, w czerwcu 1894 roku kr贸lowa Wiktoria zadecydowa艂a o rozproszeniu ca艂ego stada kr贸lewskiego. Konie zosta艂y wystawione na aukcj臋 i sprzedane za niez艂膮 na owe czasy sum臋.


W ci膮gu ca艂ego swojego panowania konsekwentnie nie udziela艂a swego patronatu wy艣cigom, aczkolwiek swoim dzieciom umo偶liwi艂a zdobycie umiej臋tno艣ci je藕dzieckich. Trudno tak偶e twierdzi膰, by kr贸lowa Wiktoria nie lubi艂a koni. Jak wynika z jej pami臋tnika prowadzonego od wieku 13 lat a tak偶e z korespondencji, g艂贸wnym bohaterem jej wczesnych wspomnie艅 by艂a klacz Rosa. W pierwszych latach po wst膮pieniu na tron, jej polityczna edukacja odbywa艂a si臋 podczas rozm贸w z Lordem Melbourne i innymi m臋偶ami stanu w czasie porannych konnch przeja偶d偶ek. Tak偶e ceremonia艂 dworski wymaga艂, by czasem pokazywa艂a si臋 konno jak np. w czasie przegl膮du wojsk. Zdarza艂o si臋 to jeszcze par臋 lat po jej zam膮偶p贸j艣ciu, jednak p贸藕niej, gdy jej rodzina powi臋ksza艂a si臋, kr贸lowa Wiktoria wybra艂a bardziej stateczny spos贸b objawiania si臋 poddanym. W czasie ceremonii pojawia艂a si臋 w odkrytym powozie, za艣 aktywne uprawianie je藕dziectwa przekaza艂a synowi, Ksi臋ciu Walii, w kt贸rym zainteresowanie sportami konnymi rozwija艂a wraz z m臋偶em, ksi臋ciem Albertem. Kr贸lowa Wiktoria panowa艂a w okresie gdy zaczyna艂 si臋 ju偶 wiek mechanizacji. By艂a pierwsz膮 koronowan膮 g艂ow膮, kt贸ra odby艂a podr贸偶 poci膮giem.


 



Kr贸l Edward VII

 

 

Ksi膮偶臋 i Ksi臋偶na Walii (p贸藕niejszy kr贸l Edward VII i kr贸lowa Aleksandra) w czasie przeja偶d偶ki w parku Windsor.

 

Dyscyplin膮 je藕dziectwa, kt贸rej ho艂dowa艂 syn kr贸lowej Wiktorii, przysz艂y kr贸l Edward VII (pradziad El偶biety II) by艂y przede wszystkim polowania konne na lisa. Za swoich m艂odych lat i na pocz膮tku wieku 艣redniego je藕dzi艂 dobrze i odwa偶nie. Stopniowo jednak, w miar臋 jak przybiera艂 na wadze, musia艂 zaprzesta膰 uprawiania tego sportu.

 

 

Edward VII wygra艂 Derby dwukrotnie jako ksi膮偶臋 Walii (Persimmon i Diamond Jubilee) i p贸藕niej jeszcze jako kr贸l (Minoru).

Na zdj臋ciu Edward VII z Minoru, kt贸ry jest jedynym w艣r贸d zwyci臋zc贸w Derby wystawianym przez panuj膮cego monarch臋..


 

Derbista angielski z 1900 roku Diamond Jubilee pod Herbertem Jones'em



Jeszcze jako Ksi膮偶臋 Walii, bez wsparcia swojej matki zaj膮艂 si臋 wy艣cigami. Pasj臋 t臋 rozwija艂 z nies艂abn膮cym entuzjazmem przez ca艂y okres swego panowania mimo, 偶e pocz膮tki nie by艂y zbyt zach臋caj膮ce. Pierwszy wy艣cig konia w niebieskich i czerwonych barwach 贸wczesnego Ksi臋cia Walii mia艂 miejsce w Newmarket w 1877 roku. By艂 to pojedynek dwu arab贸w, w kt贸rym rumak Ksi臋cia, Alep, odchudzi艂 kiesze艅 swego w艂a艣ciciela o 500 funt贸w przegrywaj膮c wy艣cig na 4 mile o 30 d艂ugo艣ci. To dopiero by艂y dystanse i odleg艂o艣ci na celowniku !Oko艂o roku 1886, przysz艂y kr贸l Edward VII, w贸wczas Ksi膮偶臋 Walii, w wyniku wzrastaj膮cego zainteresowania wy艣cigami za艂o偶y艂 sw膮 w艂asn膮 stadnin臋 w Sandringham i pobliskim Wolferton w hrabstwie Norfolk. Pierwsz膮 matk膮 stadn膮 w stadninie by艂a zwyci臋偶czyni sprzeda偶nej gonitwy Perdita II, kt贸r膮 trener John Porter kupi艂 dla swojego kr贸lewskiego patrona za zaledwie 900 funt贸w. Okaza艂a si臋 strza艂em w "dziesi膮tk臋". W stadzie da艂a 3 kapitalne konie - dw贸ch zwyci臋zc贸w Derby: Persimmona (1896), kt贸rego pomnik stoi przed g艂贸wnymi zabudowaniami stadniny (wygra艂 tak偶e m.in. St. Leger, Ascot Gold Cup) i tr贸jkoronowanego Diamond Jubilee (1900), kt贸ry nie znosi艂 ludzkiej rasy w zwi膮zku z czym, w latach kariery torowej by艂 wredny dla d偶okej贸w rzucaj膮c si臋 na nich z z臋bami (wyj膮tkiem by艂 jedynie Herbert Jones, kt贸ry dosiada艂 go we wszystkich wy艣cigach w wieku 3-letnim) a w czasie kariery stadnej, w napadach sza艂u rozszarpywa艂 sk贸rzan膮 tapicerk臋 wy艣cie艂aj膮c膮 艣ciany jego boksu w Wolferton. Trzecim championem by艂 Florizel II (wygra艂 Gold Vase Cup, Manchester Cup, Goodwood Cup i Jockey Club Cup). W 1900 roku Ksi膮偶臋 ustali艂 rekord, kt贸ry b臋dzie trudny do pobicia kiedykolwiek. Jako w艂a艣ciciel koni, wygra艂 w jednym sezonie gonitw臋 2000 Gwinei, Derby, St. Leger, Eclipse Stakes i Grand National (Ambush II). W艂asno艣ci膮 Edwarda VII by艂 tak偶e wydzier偶awiony roczniakiem Minoru, zwyci臋zca Derby w 1909 roku. 呕aden z wymienionych koni nie za艂o偶y艂 jednak silnej linii m臋skiej i ich wp艂yw na dzisiejsz膮 hodowl臋 jest niewielki. Z linii Persimmona wywodzi艂y si臋 u偶ywane w naszej hodowli Saragan i Szafir. Wi臋kszo艣膰 kariery stadnej Minoru up艂yn臋艂a w przedrewolucyjnej Rosji.


 


Kr贸l Jerzy V

 



Jerzy V (pierszy z lewej, uderzaj膮co podobny do swego krewnego, Miko艂aja II, ostatniego cara Rosji) ze swoimi czterema synami w czasie przeja偶d偶ki po parku Windsor. Trzeci z lewej - p贸藕niejszy kr贸l Jerzy VI, ojciec El偶biety II.

Pocz膮tkowo kr贸l Jerzy V (dziadek kr贸lowej El偶biety II) oddany by艂 sprawom marynarki wojennej. Oczywi艣cie odbywa艂 regularne przeja偶d偶ki konne, jednak nie pretendowa艂 do miana szczeg贸lnego koniarza. Jako m艂odszy oficer na H.M.S. Dreadnought stacjonuj膮cym w latach 1887 i 1888 na Malcie gra艂 regularnie w polo w dru偶ynie kierowanej przez innego oficera, Ksi臋cia Ludwika Battenberga, za艂o偶yciela wielkiej rodziny, kt贸rej cz艂onkowie zwi膮zani byli z marynark膮 wojenn膮. Dwa pokolenia p贸藕niej potomkowie rodziny kr贸lewskiej i ksi膮偶臋cej po艂膮czyli si臋 w臋z艂em ma艂偶e艅skim. W czasie parad wojskowych Kr贸l lubi艂 prowadzi膰 swoje oddzia艂y jad膮c konno na czele. Tak偶e w czasie pe艂nienia innych obowi膮zk贸w pokazywa艂 si臋 konno, jak cho膰by w czasie wizytacji angielskich oddzia艂贸w stacjonuj膮cych w czasie I Wojny 艢wiatowej we Francji, gdy sp艂oszony wierzchowiec zrzuci艂 go na ziemi臋. W efekcie tego wypadku, 偶ycie Kr贸la by艂o przez kilka dni w zagro偶eniu.


Jerzy V nie mia艂 takiego szcz臋艣cia na wy艣cigach jak jego ojciec. Zdaniem Richarda Marsch'a, trenuj膮cego konie obu monarch贸w, Jerzy V by艂 lepszym znawc膮 koni i posiada艂 bardziej gruntown膮 wiedz臋 w sprawach hodowli koni pe艂nej krwi ni偶 Edward VII. Osoba Kr贸la zwi膮zana jest z gonitw膮 Derby w 1913 roku. By艂 wtedy w艂a艣cicielem konia Anmer, pod kt贸rego w czasie gonitwy rzuci艂a si臋 sufra偶ystka Emily Davison. W efekcie tej demonstracji 艣mier膰 ponios艂a zar贸wno sufra偶ystka jak i kr贸lewski ko艅.


W kolejnych latach stadnina Sandringham nie doczeka艂a si臋 znacz膮cych sukces贸w. Pierwszym zwyci臋stwem w wy艣cigu klasycznym by艂a wygrana Scuttle w gonitwie 1000 Gwinei w 1928 roku. Kr贸l Jerzy V wyhodowa艂 Friar Marcus'a, kt贸-rego c贸rka, Feola zakupiona w 1936 roku jako roczniaczka za 3000 gwinei od hodowcy Lorda St. Davids'a, zosta艂a wkr贸tce jedn膮 z najlepszych matek stadnych na 艣wiecie tworz膮c, podobnie jak Perdita II, podwaliny hodowli w stadninach kr贸lewskich. Jej pi膮t膮 matk膮 by艂a klacz z hodowli kr贸lowej Wiktorii, Pampeluna.


Dwaj starsi synowie Jerzego V przeznaczeni do obj臋cia tronu otrzymali za m艂odu dobr膮 szko艂臋 jazdy konnej w czasie pobytu w Sandringham. Ich m艂odszy brat p贸藕niejszy Ksi膮偶臋 Gloucester przeszed艂 bardziej specjalistyczne szkolenie je藕dzieckie. W czasie I Wojny 艢wiatowej Ksi膮偶臋 Walii (p贸藕niejszy Kr贸l Edward VIII) s艂u偶y艂 we Francji w piechocie a Albert, Ksi膮偶臋 Yorku w marynarce. Po wojnie ca艂a rodzina wr贸ci艂a do ulubionej rozrywki - polowa艅 konnych. P贸藕niejszy Ksi膮偶臋 Windsor zdoby艂 w czasie polowa艅 reputacj臋 brawurowego je藕d藕ca. Mia艂 ambicje zostania je藕d藕cem stiplowym.


Kr贸l Edward VIII

 

 

Kr贸l Edward VIII, jeszcze jako Ksi膮偶臋 Walii w czasie polowania konnego w Beaufort.


Kr贸l s艂awny by艂 ze swych przyg贸d w gonitwach par force, oraz z powodu nieskrywanego entuzjazmu dla wy艣cig贸w przeszkodowych. Posta膰 kr贸la jako je藕d藕ca pozostanie w pami臋ci publicznej tak偶e na skutek dziwnego zdarzenia jakie mia艂o miejsce, gdy Edward VIII wraca艂 konno z uroczystej parady gwardii. Z t艂umu wyskoczy艂 szaleniec z pistoletem wymierzonym wprost w monarch臋. Kr贸l Edward VIII, jeszcze jako Ksi膮偶臋 Walii Strza艂 jednak nie pad艂. Napastnik rzuci艂 niena艂adowanym pistoletem w kierunku g艂owy kr贸la, kt贸ry nie da艂 nawet pozna膰 po sobie, 偶e znajduje si臋 w niebezpiecze艅stwie. Czasami zarzucano mu, 偶e ma za ma艂o uszanowania dla ceremonialnego dostoje艅stwa tronu. Opisane zdarzenie pokaza艂o, 偶e w krytycznym momencie potrafi艂 zachowa膰 nale偶yte dostoje艅stwo.


Edward VIII zdecydowa艂 o ponownym otwarciu Hampton Court jako stadniny. Od roku 1894 nie by艂o tam koni hodowlanych a jedynie konie z Royal Mews. Rok p贸藕niej, ju偶 za czas贸w panowania Jerzego VI do Hampton Court przeprowadzono klacze matki i m艂odzie偶.Kr贸tki okres panowania Edwarda VIII sko艅czy艂 si臋 abdykacj膮 z przyczyny Pani Simpson.


 


Kr贸l Jerzy VI

 

 

Jerzy VI w mundurze pu艂kownika elitarnego regimentu gwardii kr贸lewskiej Coldstream Guards przyjmuje defilad臋.


W odr贸偶nieniu od dramatycznej przygody Edwarda VIII, kr贸l Jerzy VI, ojciec kr贸lowej El偶biety II objawia艂 si臋 spo艂ecze艅stwu jako je藕dziec w czasie spokojnych przeja偶d偶ek z dzie膰mi po parku w Windsorze lub w Hyde Parku. Podobnie jak w przypadku ojca, jego przeznaczeniem by艂a s艂u偶ba w marynarce wojennej jednak zawsze, o ile pozwala艂y mu na to obowi膮zki, Jerzy VI oddawa艂 si臋 je藕dzie konnej. Zwykle przed 艣niadaniem, na pocz膮tku pracowitego dnia. Jego c贸rki, w tym obecna kr贸lowa przej臋艂y zwyczaje ojca. Kr贸l Edward VIII, jeszcze jako Ksi膮偶臋 Walii Kr贸l Jerzy VI nie zajmowa艂 si臋 hodowl膮 koni pe艂nej krwi przed wst膮pieniem na tron. Lata II Wojny 艢wiatowej okaza艂y si臋 prze艂omowym momentem dla hodowli kr贸lewskiej. Jerzy VI wiele uczyni艂 dla podtrzymania wy艣cig贸w w tym trudnym okresie. Wydzier偶awi艂 on z National Stud gwiazdy wy艣cig贸w klasycznych: Big Game i Sun Chariot, tr贸jkoronow膮 z 1942 roku. W 1946 roku c贸rka Feoli Hypericum wygra艂a dla kr贸la nagrod臋 1000 Gwinei. Znaczenie Feoli dla hodowli 艣wiatowej polega艂o na zdolno艣ci jej c贸rek do rodzenia wspania艂ych syn贸w. Sprzedana do USA c贸rka Feoli Knight's Daughter da艂a doskona艂ego Round Table i Starlinga, ojca championa reproduktor贸w Argentyny - Sideral'a. W Sandringham pozosta艂o jednak sporo krwi Feoli, m.in. 3 c贸rki: Hypericum, Angelola (zwyci臋偶czyni 4 dobrych wy艣cig贸w, druga w Oaks) matka Aureole i Above Board (zwyci臋偶czyni Yorkshire Oaks i Cesarewitch). Z dziesi臋ciu biegaj膮cych na torze potomk贸w Feoli tylko 2 nie wygra艂y wy艣cigu.


 


Kr贸lowa El偶bieta II

 

 

El偶bieta II (jeszcze jako ksi臋偶niczka) z wujem ksi臋ciem Gloncester.

 


Pierwszy ko艅 wy艣cigowy kr贸lowej nie pochodzi艂 ze stadnin kr贸lewskich ani nie by艂 aukcyjnym zakupem, lecz by艂 podarkiem 艣lubnym od ksi臋cia Aga Khana.By艂a to klaczka Astrakhan (Turkhan - Hastra).



 
 
 

 

Pierwsze publiczne wyst膮pienie ksi臋偶niczki El偶biety, obecnej kr贸lowej, na koniu.
Na czele jedzie jej ojciec, kr贸l Jerzy VI, za ksi臋偶niczk膮 ksi膮偶臋 Gloucester.
Zdj臋cie wykonano podczas parady Gwardii Konnej. Ksi臋偶niczka nosi insygnia pu艂kownika Pu艂ku Grenadier贸w Gwardii.



W roku, w kt贸rym El偶bieta II wst膮pi艂a na tron (1952) odziedziczy艂a wymienone wcze艣niej 3 c贸rki Feoli wraz z 20 innymi ko艅mi, w艣r贸d kt贸rych by艂a m.in. zwyci臋偶czyni Ascot Gold Cup Avilla oraz kupiona za zaledwie 120 gwinei Malapert. Kr贸lowa El偶bieta II (jeszcze jako ksi臋偶niczka) Malapert posiada艂a w rodowodzie 2 linie s艂ynnego The Tetrarch. Zosta艂a wys艂ana do stan贸wki pod ogiera Palestine, kt贸rego dziadkiem po stronie matczynej by艂 Tetratema, syn The Tetrarch'a. Po艂膮czenie to da艂o kr贸lowej El偶biecie II pierwszego klasycznego zwyci臋zc臋 Pall Mall (w 1958 roku wygra艂 2000 Gwinei). Pall Mall jest ojcem "naszego" Club House'a, a tak偶e Palinode, matki Parysowa. Syn Angeloli, Aureole wyhodowany jeszcze przez ojca kr贸lowej tak偶e okaza艂 si臋 doskona艂ym koniem wy艣cigowym (wygra艂 m.in. King George VI & Queen Elizabeth Stakes i Cronation Cup, drugi w Derby za Pinza) a p贸藕niej reproduktorem w Wolferton. Uznany zosta艂 za najlepszego konia wy艣cigowego roku 1954 w Europie. Jego wp艂yw na polsk膮 hodowl臋 zaznaczy艂 si臋 poprzez to, 偶e by艂 ojcem ogiera Arrigle Valley i dziadkiem ogier贸w Kayoon i St. Padarn.


Innym klasycznym zwyci臋zc膮 z tych czas贸w by艂a Carozza wyhodowana w National Stud, kt贸ra w 1957 roku wygra艂a dla kr贸lowej Oaks (El偶bieta II dzier偶awi艂a konie hodowli National Stud do biegania).


Kr贸lowa El偶bieta II by艂a championem w艂a艣cicieli koni wy艣cigowych w 1954, gdy jej 10 koni wygra艂o 19 wy艣cig贸w na sum臋 40993 funty, i w 1957 roku, gdy 16 koni wygra艂o 30 gonitw na sum臋 62211 funt贸w. W owym czasie konie hodowli kr贸lewskiej stadniny Hampton Court trenowane by艂y we Freemason Lodge przez C. Boyd-Rochfort'a, za艣 konie dzier偶awione z National Stud w Warren Place przez Noela Murless'a. Obie stajnie znajdowa艂y si臋 w Newmarket. Obecnie najwy偶sze miejsca na li艣cie w艂a艣cicieli tak偶e zajmuj膮 monarchowie - tyle, 偶e z Dubaju i Arabii Saudyjskiej.


Po okresie sukces贸w, nast膮pi艂 10-letni czas pora偶ek zwi膮zany z chorob膮 i 艣mierci膮 Charlesa Moore, menad偶era koni wy艣cigowych kr贸lowej. W tym czasie, w 1962 r. przedwcze艣nie pad艂 doskonale zapowiadaj膮cy si臋 Doutelle (Prince Chevalier - Above Board). W 1969r. menad偶erem koni wy艣cigowych kr贸lowej zosta艂 Lord Porchester, za艣 koni hodowlanych Michael Oswald. W owym czasie kr贸lowa posiada艂a 3 stadniny z 23 klaczami: Wolferton (boks ogiera czo艂owego zajmowa艂 tu Bustino), Sandringham (tu stacjonowa艂 Shirley Heights) i Polhampton Lodge Stud. Kr贸lowa Matka utrzymywa艂a zwykle w Sandringham 5 - 6 matek do produkcji stipler贸w. W ci膮gu 4 lat, konie kr贸lowej wygra艂y 4 klasyki: Highclere (wnuczka Hypericum) - 1000 Gwinei i francuski Oaks (Prix de Diane), Dunfermline - Oaks i St. Leger (1977). Dunfermline przegra艂a w karierze torowej tylko jeden wy艣cig i to z Alleged. Uwa偶a si臋 j膮 za najlepszego konia, jakiego kr贸lowa kiedykolwiek posiada艂a. Od tego czasu ko艅 kr贸lowej wygra艂 nagrod臋 Grupy Itylko raz. By艂 to Unknown Quality, kt贸ry w 1989 roku wygra艂 Arlington Handicap.


Michael Oswald odszed艂 na emerytur臋 w 1997 roku po 28 latach pracy w stadninach kr贸lewskich jako menad偶er hodowlany. Znamienne, 偶e jest on dopiero sz贸s-tym pracownikiem zarz膮dzaj膮cym hodowl膮 w Sandringham i Wolferton od czas贸w za艂o偶enia tych stadnin przez kr贸la Edwarda VII przed ponad 110 laty. Obecnie zajmuje si臋 jeszcze wy艣cigowymi sprawami Kr贸lowej Matki.


W okresie 1953 - 1959 kr贸lowa co roku wystawia艂a konia w Derby jednak najbli偶szy zwyci臋stwa by艂 Aureole, kt贸ry w 1953 roku zaj膮艂 2 miejsce (za Pinza). Potem jeszcze trzykrotnie pr贸bowa艂a zdoby膰 B艂臋kitn膮 Wst臋g臋: w 1978 English Harbour by艂 18, w 1979 Milford 10 i w 1981 Church 5. Od tego czasu ko艅 kr贸lowej w Derby nie biega艂.


W 1998 roku kr贸lowa ma w treningu wy艣cigowym 30 koni: 20 trenuje Lord Huntingdon a po 5 Ian Balding i Roger Charlton. W stadninie znajduje si臋 obecnie 16 roczniak贸w i 24 klacze matki w艣r贸d kt贸rych 14 jest 藕rebnych. Najbardziej obiecuj膮c膮 stan贸wk膮 z 1997 roku jest pokrycie Phantom Gold (zwyci臋偶czyni Ribblesdale, St. Simon i Geoffrey Freer Stakes) irlandzkiej hodowli Sadler's Wells'em. Stan贸wka ta dowodzi, 偶e wielka polityka nie ma wp艂ywu na polityk臋 hodowlan膮 monarchini. Wcze艣niej cz臋sto m贸wi艂o si臋, 偶e kr贸lowa nie wykorzystuje w swoim stadzie reproduktor贸w irlandzkich z przyczyn politycznych. Kr贸lowa cz臋sto wysy艂a艂a swe klacze do stan贸wki do USA, jednak teraz, gdy zaznacza si臋 przewaga reproduktor贸w europejskich, tak偶e irlandzkie reproduktory znalaz艂y si臋 w centrum zainteresowania. Obecnie kr贸lowa posiada dwu i trzylatki po Alzao, Fairy King, Danehill, Night Shift i Bluebird. Sadler's Wells u偶yty by艂 w stadzie kr贸lowej po raz pierwszy w 1996 roku.


Wi臋kszo艣膰 klaczy w stadninach kr贸lewskich wywodzi si臋 ze starych rodzin. 7 matek pochodzi od zakupionej w 1961 roku Amicable, 4 od najstarszej rodziny kr贸lewskich klaczy - Feoli. Najs艂awniejsza obecnie klacz z tej rodziny to Height of Fashion (zwyci臋偶czyni Prince of Wales Stakes), matka Nashwana, derbisty angielskiego wyhodowanego przez szejka Hamdana Al-Maktouma. W naszej hodowli krew Feoli maj膮 potomkowie Arrigle Valley'a. XX wiek derbist贸w otworzy艂 Diamond Jubilee hodowli Edwarda VII. Jego prawnuczce, kr贸lowej El偶biecie II nale偶y 偶yczy膰, by wyhodowany przez ni膮 ko艅 podobnie otworzy艂 trzecie tysi膮clecie zwyci臋zc贸w B艂臋kitnej Wst臋gi.

 

 

 

 

Pierwsza po wojnie wizyta kr贸lewskiego zaprz臋gu na torze w Ascot (1947 rok)


Fotografie ze zbior贸w Biblioteki im. Profesora Witolda Pruskiego przy SGGW